قطعی برق دیگر یک اتفاق نادر نیست؛ در بسیاری از شهرها، بهویژه در زمان اوج مصرف یا شرایط خاص شبکه، خاموشیهای چندساعته یا حتی طولانیتر را تجربه میکنند. در چنین شرایطی، مهمترین مسئله فقط داشتن نور نیست، بلکه مدیریت هوشمند روشنایی است تا هم ایمنی حفظ شود و هم انرژی ذخیرهشده بهدرستی مصرف گردد.
در این مطلب، یک راهنمای عملی برای مدیریت نور در زمان خاموشیهای طولانی ارائه میشود.
۱) اولویتبندی فضاها؛ همه جا لازم نیست روشن باشد.
در زمان قطع برق، باید بین «روشنایی ضروری» و «روشنایی رفاهی» تفاوت قائل شد. روشن کردن کل خانه با منابع باتریدار، بهسرعت انرژی ذخیرهشده را تخلیه میکند.
فضاهای اولویتدار معمولاً شامل موارد زیر هستند:
راهپله و مسیرهای تردد
ورودی واحد
سرویس بهداشتی
آشپزخانه (در صورت استفاده)
محل استقرار سالمندان یا کودکان
اتاقهایی که در آنها حضور ندارید، نباید روشن بمانند. مدیریت منطقهای نور، اولین اصل افزایش مدت پشتیبانی باتری است.
فوتوکارینا، فوتوسارینا، فوتوایلیا و فوتودیانا محصولاتی هستند که به صورت خودکار در زمان قطع برق فعال شده و محیط خود را روشن میکنند. .
۲) نور موضعی بهجای نور عمومی
یکی از اشتباهات رایج در زمان قطعی برق، تلاش برای روشن کردن کل فضا با یک منبع پرنور است. این روش باعث مصرف سریع باتری میشود.
راهکار حرفهایتر، استفاده از نور موضعی (Task Lighting) است؛ یعنی:
یک چراغ برای میز کار
یک چراغ برای میز غذاخوری
یک منبع نور محدود برای آشپزی
روشنایی هدایتکننده در راهرو
به این ترتیب، فقط همان سطحی که واقعاً نیاز به نور دارد روشن میشود و از اتلاف انرژی جلوگیری خواهد شد.
فوتولومینا مهتابی باتریدار آویزی که به منظور تولید نور موضعی طراحی شده است. اگر بالای میز محل کار یا ناهارخوری در منزل نصب کنید، دیگر نیازی به روشن بودن سایر بخشهای دفتر کار یا منزل نیست. چون نور غیر مستقیم حاصل از بازتاب نور روی میز، نور محیطی ملایمی ایجاد میکند..
۳) استفاده از چراغهای دارای باتری داخلی
چراغهایی که دارای باتری داخلی هستند، در زمان وجود برق شارژ میشوند و هنگام خاموشی، بدون نیاز به اقدام خاصی فعال میگردند. مزیت این نوع روشنایی آن است که:
به سیمکشی جدید نیاز ندارد.
همیشه آمادهبهکار است.
نیازی به جستجوی چراغ قوه در تاریکی نیست.
در ساختمانهایی که راهپله یا مسیر مشترک دارند، این نوع چراغها نقش مهمی در جلوگیری از خطر سقوط ایفا میکنند.
فوتومانیکا و فوتوسلنا چراغهای مخصوص راهرو و راهپله هستند که دارای سنسور حرکتی بوده و با وجود باتری داخلی تا ساعتها و حتی روزها (به صورت ناپیوسته) بدون برق محیط خود را روشن میکنند.
۴) مدیریت ظرفیت باتری؛ هر وات مهم است.
در قطعیهای طولانی، مهمترین متغیر، ظرفیت باتری است. اگر یک چراغ ۲۰ وات داشته باشید و باتری آن، ۱۰۰ واتساعت ظرفیت داشته باشد، در بهترین حالت حدود ۵ ساعت روشن خواهد ماند. اما اگر همان محیط با ۸ وات مدیریت شود، زمان پشتیبانی به بیش از دو برابر افزایش مییابد.
پس باید:
از نور بیش از حد نیاز استفاده نکنید.
در صورت امکان از حالت کمنور (مثلاً ۲۰٪ شدت نور) بهره ببرید.
چراغهای غیرضروری را خاموش نگه دارید.
در بسیاری از سیستمهای حرفهای مانند فوتومانیکا و فوتوسلنا، امکان انتخاب شدت نور برای افزایش زمان پشتیبانی وجود دارد که در خاموشیهای طولانی بسیار کاربردی است.
۵) ترکیب چراغ اضطراری با پاوراستیشن
برای خانههایی که با قطعیهای چندساعته یا چندروزه مواجه هستند، داشتن یک پاوراستیشن یا منبع تغذیه قابلحمل میتواند بسیار مؤثر باشد. در این حالت:
چراغهای اصلی با باتری داخلی کار میکنند.
در صورت نیاز، برخی چراغها از طریق پاوراستیشن تغذیه میشوند.
میتوان موبایل، مودم یا وسایل کممصرف دیگر را نیز روشن نگه داشت.
مدیریت ترکیبی منابع انرژی، انعطافپذیری سیستم روشنایی را افزایش میدهد.
۶) جلوگیری از خستگی چشم در خاموشیهای طولانی
در شرایطی که چند ساعت در نور باتریدار کار یا مطالعه میکنید، کیفیت نور اهمیت زیادی دارد. نور نامناسب میتواند باعث:
بازتاب آزاردهنده از سطوح سفید
ایجاد سایههای تند
خستگی و سردرد
بهتر است از چراغهایی با نور یکنواخت و پخش مناسب استفاده شود تا سطح میز یا محیط کار بهطور متعادل روشن گردد. نور موضعی استاندارد، هم مصرف انرژی را کاهش میدهد و هم آسایش بصری را حفظ میکند. در میان محصولات، فوتوایلیا به عنوان چراغ دیواری با نور غیر مستقیم و فوتوهلیا به عنوان چراغ قابل حمل میتواند نور غیر مستقیم تولید نماید.
۷) برنامهریزی قبل از وقوع خاموشی
مدیریت موفق روشنایی، قبل از قطع برق شروع میشود. پیشنهاد میشود:
محل نصب چراغهای اضطراری از پیش مشخص باشد.
باتریها بهصورت دورهای بررسی شوند.
مدت زمان پشتیبانی هر چراغ آزمایش شود.
اعضای خانواده بدانند در زمان خاموشی چه فضاهایی روشن خواهد بود.
این آمادگی باعث میشود در لحظه قطع برق، تصمیمهای هیجانی و مصرف بیبرنامه رخ ندهد.
۸) امنیت، مهمتر از روشنایی کامل
هدف از مدیریت نور در زمان خاموشی، تبدیل شب به روز نیست. هدف اصلی:
جلوگیری از حادثه
حفظ آرامش خانواده
تأمین حداقل نور کاربردی
افزایش مدت زمان بهرهبرداری از باتری
خانهای که نور مسیرهای حرکتی آن تأمین باشد، حتی در تاریکی کامل بیرون، امن و قابلاستفاده خواهد بود.
جمعبندی
در قطعیهای طولانی برق، داشتن چند منبع روشنایی کافی نیست؛ آنچه اهمیت دارد، مدیریت مصرف، اولویتبندی فضاها و استفاده از نور موضعی است. ترکیب چراغهای باتریدار، امکان تنظیم شدت نور و در صورت نیاز یک منبع انرژی پشتیبان، میتواند خانه را برای ساعتها یا حتی روزها قابلاستفاده نگه دارد.
با یک طراحی ساده و هوشمند، میتوان از انرژی ذخیرهشده بیشترین بهره را برد و بدون استرس، خاموشی را پشت سر گذاشت.
