قطع برق همیشه بدون هشدار اتفاق میافتد. بسیاری از افراد پس از خرید موتوربرق یا دیزل ژنراتور تصور میکنند که دیگر نیازی به چراغ اضطراری ندارند؛ زیرا در صورت قطع برق، ژنراتور وارد مدار شده و برق مورد نیاز ساختمان را تأمین میکند. اما آیا واقعاً چنین است؟
پاسخ کوتاه این سؤال خیر است. حتی در ساختمانهایی که مجهز به موتوربرق یا دیزل ژنراتور هستند نیز چراغهای اضطراری نقش بسیار مهمی در حفظ ایمنی افراد ایفا میکنند. در ادامه بررسی میکنیم که چرا این دو وسیله مکمل یکدیگر هستند و هیچکدام جایگزین دیگری نیست.
موتوربرق و دیزل ژنراتور چگونه عمل میکنند؟
وظیفه موتوربرق یا دیزل ژنراتور، تولید برق در زمان قطع شبکه سراسری است. این دستگاهها میتوانند برق تجهیزات مختلف مانند روشنایی، آسانسور، سیستمهای امنیتی، رایانهها و تجهیزات صنعتی را تأمین کنند.
اما یک نکته مهم وجود دارد؛ هیچ موتوربرقی در همان لحظه قطع برق، برق خروجی تولید نمیکند.
ابتدا دستگاه باید روشن شود، دور موتور به مقدار مناسب برسد و سپس برق پایدار تولید کند. حتی اگر از سیستم راهاندازی خودکار (ATS) استفاده شود، معمولاً چند ثانیه تا چند ده ثانیه طول میکشد تا برق دوباره به مدار بازگردد. همین چند ثانیه خاموشی میتواند مشکلات جدی ایجاد کند. ضمن اینکه مکانیسم سوییچ برق ساختمان بر روی دیزل ژنراتور میتواند خودکار نبوده و به صورت دستی این عمل صورت گیرد. در این حالت نگهبان ساختمان یا فرد مسئول موظف است سیمهای ورودی برق ساختمان را از سیم کشی برق شهر جدا نموده و آن را به ژنراتور متصل نماید. فرایندی که حداقل ۱۰ دقیقه زمان میبرد.
با فرض اتصال خودکار ژنراتور در زمان قطع برق نیز خطر چند ثانیه تاریکی را دستکم نگیرید.
فرض کنید شب هنگام برق منزل قطع شود. اگر موتوربرق پس از ۱۵ ثانیه روشن شود، در این مدت تمام محیط در تاریکی کامل قرار دارد.
این شرایط ممکن است باعث شود:
افراد سالمند یا کودکانی که در زمان قطع برق در راه پلهها تردد می کردهاند، زمین بخورند.
افراد هنگام خروج از ساختمان دچار سردرگمی شوند.
در محیطهای صنعتی احتمال برخورد با ماشینآلات افزایش یابد.
در فروشگاهها، بیمارستانها یا ادارات، افراد دچار اضطراب شوند.
مسیرهای خروج اضطراری قابل تشخیص نباشند.
در بسیاری از حوادث، همین چند ثانیه تاریکی علت اصلی وقوع آسیب بوده است.
چراغ اضطراری دقیقاً چه کاری انجام میدهد؟
چراغ اضطراری دارای یک باتری داخلی است که همیشه شارژ میشود. به محض قطع برق، بدون هیچ تأخیری روشن شده و محیط را روشن میکند.
بنابراین برخلاف موتوربرق، چراغ اضطراری نیازی به زمان راهاندازی ندارد و تقریباً به صورت آنی وارد مدار میشود.
پس از روشن شدن موتوربرق نیز بسته به نوع سیستم، چراغ اضطراری خاموش شده یا دوباره باتری خود را شارژ میکند.
به همین دلیل در بسیاری از ساختمانهای مهم، استفاده همزمان از موتوربرق و چراغ اضطراری یک استاندارد ایمنی محسوب میشود.
اگر موتوربرق خراب شود چه اتفاقی میافتد؟
بسیاری از افراد تنها شرایط عادی را در نظر میگیرند، در حالی که تجهیزات فنی ممکن است دچار نقص شوند.
برای مثال ممکن است:
موتوربرق روشن نشود.
سوخت دستگاه تمام شده باشد.
باتری استارت ضعیف شده باشد.
سیستم ATS دچار ایراد شود.
ژنراتور به دلیل اضافهبار خاموش شود.
سرویس و نگهداری بهموقع انجام نشده باشد.
در چنین شرایطی ممکن است ساختمان برای مدت طولانی بدون برق باقی بماند.
اگر چراغ اضطراری وجود داشته باشد، حداقل روشنایی لازم برای خروج ایمن افراد فراهم خواهد بود.
آیا همه مکانها به چراغ اضطراری نیاز دارند؟
پاسخ به نوع کاربری ساختمان بستگی دارد، اما در بسیاری از مکانها استفاده از چراغ اضطراری بسیار ضروری است.
از جمله:
منازل مسکونی
ساختمانهای اداری
فروشگاهها
کارخانهها
انبارها
پارکینگها
مدارس
مراکز درمانی
هتلها
مجتمعهای تجاری
در این مکانها حتی اگر موتوربرق وجود داشته باشد، باز هم وجود چراغ اضطراری باعث افزایش سطح ایمنی خواهد شد. بنابراین:
«موتوربرق جایگزین چراغ اضطراری نیست.»
میتوان وظایف این دو وسیله را به شکل ساده اینگونه بیان کرد:
موتوربرق وظیفه تأمین برق ساختمان را بر عهده دارد، اما چراغ اضطراری وظیفه حفظ ایمنی افراد را در لحظه قطع برق انجام میدهد.
به عبارت دیگر، موتوربرق برای ادامه فعالیت تجهیزات طراحی شده است، در حالی که چراغ اضطراری برای جلوگیری از بروز حادثه در زمان خاموشی ناگهانی استفاده میشود.
این دو وسیله رقیب یکدیگر نیستند، بلکه مکمل هم هستند.
بهترین راهکار چیست؟
اگر ساختمان شما مجهز به موتوربرق یا دیزل ژنراتور است، توصیه میشود در کنار آن از چراغهای اضطراری نیز استفاده کنید.
بهویژه در محلهایی مانند:
راهپلهها
راهروها
ورودی و خروجی ساختمان
پارکینگ
اتاق برق
محل نصب تابلوهای برق
مسیرهای خروج اضطراری
در این نقاط، روشن شدن فوری چراغ اضطراری میتواند از بسیاری از حوادث جلوگیری کند.
جمعبندی
خرید موتوربرق یا دیزل ژنراتور تصمیم بسیار مناسبی برای مقابله با قطعی برق است، اما این تجهیزات به تنهایی پاسخگوی تمام نیازهای ایمنی ساختمان نیستند.
وجود فاصله زمانی بین قطع برق و راهاندازی ژنراتور، احتمال خرابی تجهیزات و نیاز به روشنایی فوری در مسیرهای خروج، همگی نشان میدهند که چراغ اضطراری همچنان یکی از مهمترین تجهیزات ایمنی هر ساختمان است.
اگر هدف شما تنها داشتن برق نیست، بلکه حفظ امنیت اعضای خانواده، کارکنان یا مشتریان نیز اهمیت دارد، بهترین راهکار استفاده همزمان از موتوربرق و چراغ اضطراری است. این ترکیب باعث میشود هم تجهیزات برقی فعال بمانند و هم افراد در هیچ لحظهای در تاریکی کامل قرار نگیرند.
برای بررسی چراغهای باتریدار مجهز به سنسور حرکتی مناسب مشاعات (راهرو و راهپلهها) اینجا را کلیک کنید.
برای بررسی چراغهای اضطراری پر طرفدار فوتودیانا با سنسور نور محیط و فوتوکارینا اینجا را کلیک کنید.
اگر موتوربرق یا دیزل ژنراتور دارید و نگران سولفاته شدن باتری آن در زمان غیرفعال بودن آن هستید، بخش شارژرهای باتری را ببینید.
